Đọc số tiền bằng chữ

Cách tính

Hoá đơn và hợp đồng ghi số tiền hai lần — một lần bằng số, một lần bằng chữ — để không ai sửa được một bên mà bên kia vẫn khớp. Đó là lý do phần chữ phải đúng tuyệt đối chứ không phải gần đúng: một chữ sai là một chứng từ có hai con số khác nhau.

Cách đọc chia số thành từng nhóm ba chữ số từ phải sang: đơn vị, nghìn, triệu, tỷ. Tiếng Việt không có từ riêng cho thang trên tỷ mà lặp lại — 10¹² là "nghìn tỷ", 10¹⁵ là "triệu tỷ". Đây là chỗ nhiều công cụ đọc sai, vì chúng coi "tỷ" là một thang thứ tư rồi lặp vòng bốn nhóm một.

Trong mỗi nhóm có ba quy tắc bất quy tắc mà máy dễ đọc sai. Hàng chục bằng 1 đọc là "mười" chứ không phải "một mươi". Hàng đơn vị bằng 1 sau một hàng chục từ 2 trở lên đọc là "mốt", không phải "một". Hàng đơn vị bằng 5 sau bất kỳ hàng chục nào đọc là "lăm", không phải "năm".

Chữ "lẻ" cũng không phải để cho đẹp. "Một trăm lẻ năm" là 105; bỏ chữ "lẻ" thành "một trăm năm" thì người đọc hiểu là 150. Trong một hợp đồng, khoảng cách giữa hai cách đọc đó là 45 đơn vị.

Công thức

số → tách nhóm 3 chữ số → đọc từng nhóm → gắn thang (nghìn / triệu / tỷ, lặp lại "tỷ" mỗi 3 nhóm)

Nhóm bằng 0 thì im lặng hoàn toàn. Phần "không trăm lẻ" trong "một tỷ không trăm lẻ một" không đến từ các nhóm rỗng ở giữa, mà đến từ nhóm cuối được đọc đầy đủ vì nó không phải nhóm lớn nhất.

Ví dụ

Đọc số 15.500.000:

Tách nhóm

15 | 500 | 000

Nhóm triệu (15)

mười lăm triệu

Nhóm nghìn (500)

năm trăm nghìn

Nhóm đơn vị (000)

im lặng

Kết quả

Mười lăm triệu năm trăm nghìn đồng

Nhóm đơn vị bằng 0 nên hoàn toàn không đọc. Nếu đọc thành "không trăm" thì câu trở thành "mười lăm triệu năm trăm nghìn không trăm" — vừa sai vừa khó nghe.

Câu hỏi thường gặp